GEZONDHEID
Slaapaanvallen en narcolepsie, wanneer maak je je zorgen?
Narcolepsie is een slaapstoornis die zich kenmerkt door overmatige slaperigheid overdag, met plotselinge slaapaanvallen die zich meermaals overdag voordoen. De oorzaken liggen ongetwijfeld in een verstoring van de hersengebieden die het slaap-waakritme regelen.
Het is een grotendeels invaliderend probleem, aangezien veel dagelijkse activiteiten onmogelijk zijn (autorijden is bijvoorbeeld uitgesloten als men gevoelig is voor plotse, ongemotiveerde slaapaanvallen).
Uit de laatste beschikbare gegevens blijkt dat narcolepsie ongeveer 1 persoon op 2000 treft (0,05% van de bevolking) met een vrijwel identieke verdeling bij beide geslachten. Het is dus van groot belang om allereerst de oorzaken te kennen, maar ook de specifieke symptomen en mogelijke behandelingen.
Slaapaanvallen en narcolepsie, wanneer maak je je zorgen?
Narcolepsie is een slaapstoornis die wordt gekenmerkt door overmatige slaperigheid overdag, met plotselinge slaapaanvallen die zich meerdere malen overdag voordoen. De oorzaken liggen ongetwijfeld in een verstoring van de hersengebieden die het slaap-waakritme regelen. Het is een grotendeels invaliderend probleem, omdat veel dagelijkse activiteiten uitgesloten zijn (autorijden is bijvoorbeeld uitgesloten als men last heeft van plotselinge, ongemotiveerde slaapaanvallen).
Hoeveel mensen lijden aan narcolepsie?
Volgens de laatste beschikbare gegevens komt narcolepsie voor bij ongeveer 1 op de 2000 mensen (0,05% van de bevolking), met een vrijwel identieke verdeling bij beide geslachten. Het is dus van groot belang om allereerst de oorzaken te kennen, maar ook de specifieke symptomen en mogelijke behandelingen.
Wanneer narcolepsie toeslaat
Slaap omvat twee fasen van slaap: De NREM-slaap (non-rapid eye movement), die wordt onderverdeeld in "lichte" en "diepe" slaap, en de REM-slaap (rapid eye movement), die wordt gekenmerkt door de aanwezigheid van "snelle oogbewegingen" en de afwezigheid van spiertonus op de antizwaartekrachtspieren (dit is de fase waarin men droomt). Bij mensen met narcolepsie is de regelmatige opeenvolging tussen NREM- en REM-slaap daarentegen gewijzigd, waarbij de REM-slaap enkele minuten na het inslapen of tijdens het waken binnendringt.
De belangrijkste symptomen van narcolepsie
De symptomen werden in 1957 gedefinieerd door Yoss en Daly. De criteria waarop de diagnose moet worden gebaseerd zijn: het optreden van slaapaanvallen overdag; kataplexie; zogenaamde "slaapverlamming"; hypnagogische en hypnopompische hallucinaties.
Slaapaanvallen zijn de meest kenmerkende symptomen
Het zijn episodes van overmatige slaperigheid met een duidelijke neiging om in slaap te vallen, meestal van korte duur (10-20 minuten) die zich in de loop van de dag herhalen (5-10 episodes per dag). Wat echt gevaarlijk is, is dat ze op de meest uiteenlopende momenten kunnen komen, ongeacht de activiteit die wordt uitgevoerd, zoals autorijden of wachten op het openbaar vervoer of koken. Daarom is het een enorm belemmerend symptoom voor het dagelijks leven.
Wat veroorzaakt narcolepsie?
Ondanks talrijke studies over dit onderwerp is de oorzaak van narcolepsie nog steeds onbekend. Er zijn talrijke hypothesen naar voren gebracht, zoals een auto-immuunreactie, correlaties met multiple sclerose, en ook de werking van bepaalde moleculen in de hersenen, zoals hypocreatine, wordt bestudeerd. De echte reden achter de pathologie is momenteel echter onbekend.
Invaliderende ziekte?
Het hangt van het geval af, want de ernst en de kracht van de slaapaanvallen overdag verschillen van persoon tot persoon, en daarom moeten individuele gevallen worden beoordeeld. Het is zeker een chronische ziekte, die zich in de loop der jaren ontwikkelt en vervolgens een leven lang aanhoudt, die slopend is en vooral het risico op ongevallen thuis, op school, op de weg of op het werk verhoogt. In ernstige gevallen kan deze ziekte zelfs leiden tot de erkenning van invaliditeit.
De diagnose van narcolepsie
De enige manier om een nauwkeurige diagnose te krijgen is een bezoek aan een slaapcentrum. De voorwaarden voor de diagnose zijn hypersomnie overdag gedurende ten minste drie maanden, niet gerechtvaardigd door andere oorzaken zoals het gebruik van kalmerende geneesmiddelen, chronisch slaaptekort, depressief syndroom, andere slaappathologieën die verantwoordelijk zijn voor een slechte nachtrust. Bij narcolepsie op oudere leeftijd kijkt men meer naar eerdere en reeds bestaande oorzaken bij de proefpersoon.
De MLST-test
Alle voorafgaande overwegingen moeten echter worden bevestigd door de zogenaamde MLST-test (Multiple Sleep Latency). Deze vindt overdag plaats en de patiënt wordt gevraagd meerdere malen te proberen in slaap te vallen. Als tijdens de MSLT een gemiddelde inslaapvertraging van minder dan 8 minuten en het optreden van REM-slaap in ten minste twee van de sessies wordt vastgesteld, wordt dit beschouwd als een aanwijzing voor de aanwezigheid van de pathologie.
Hoe wordt narcolepsie behandeld?
Tot op heden bestaat er geen echte volledige genezing voor narcolepsie, maar er zijn technieken, strategieën en geneesmiddelen die de symptomen onder controle kunnen houden en de levenskwaliteit kunnen helpen verbeteren. Elke therapie, zowel gedrags- als farmacologische, moet echter worden toegediend door een gespecialiseerde arts.
metabolisme en gewichtsverlies